۲۳ آذر ۱۳۹۶

۴۰ حدیث درباره علما

۴۰ حدیث درباره علما

امام على علیه‏ السلام می فرمایند:
نُه چیز زشت است، اما از نه گروه زشت‏ تر: درماندگى و ناتوانى از دولت‌ مردان؛ بخل از ثروتمندان؛ زود خشمى از دانشمندان؛ حرکات بچگانه از میانسالان؛ جدایى حاکمان از مردم؛ دروغ از قاضیان؛ بیمارى کهنه از پزشکان؛ بدزبانى از زنان و سختگیرى و ستمگرى از سلاطین.

امام صادق علیه السلام فرمودند :
مردم به سه دسته شوند : دانشمند و دانشجو و خاشاک روى آب ، ما دانشمندانیم و شیعیان ما دانشجویان و مردم دیگر خاشاک روى آب.

 امام علی علیه السلام فرمودند :
إذا رَأیتَ عالِما فَکُن لَهُ خادِما ؛
هرگاه دانشمندى دیدى، به او خدمت کن .
( غررالحکم ح ۴۰۴۴ )

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
النَّظرُ إلی العَالِم أحبُّ إلَی الله مِن اعتکافِ سَنَهٍ فِی البَیت الحَرام؛
نگاه کردن به عالم و دانشمند نزد خداوند، از یک سال اعتکاف در کعبه برتر است.

امام صادق علیه ‏السلام فرمودند:
إنّ علِیّا کانَ عالِما والعلمُ یُتوارَثُ ، ولَن یَهْلِکَ عالِمٌ إلّا بَقِیَ مِن بَعدِهِ مَن یَعلَمُ عِلمَهُ أو ما شاءَ اللّه‏ُ ؛
(امام) على علیه ‏السلام عالم بود، و علم ، ارث برده مى‏شود. هرگز عالمى نمى ‏میرد مگر آن که پس از او کسى مى‏ ماند که علم او یا آنچه را خدا خواهد، بداند.
( الکافی : ۱ / ۲۲۱ / ۱ )

امام جواد علیه السلام فرمودند:
العلماء غرباء لکثره الجهال؛
عالمان، به سبب زیادی جاهلان، غریب‏ اند.
( مسند الامام الجواد، ص ۲۴۷ )

امام صادق  علیه ‏السلام فرمودند:
اِذا کانَ یَومُ القیامَهِ بَعَثَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ العالِمَ وَ الْعابِدَ ، فَاِذا وَقَفا بَیْنَ یَدَىِ اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ قیلَ لِلْعابِدِ : اِنْطَلِقْ اِلَى الْجَنَّهِ وَ قیلَ لِلْعالِمِ : قِف تَشَفَّعْ لِلنّاسِ بِحُسْنِ تَأدیبِکَ لَهُمْ؛
هر گاه روز قیامت گردد، خداى عزّوجلّ عالم و عابد را برانگیزاند . پس آن‏گاه که در پیشگاه خداوند ایستادند به عابد گفته مى‏ شود : «به سوى بهشت حرکت کن» و به عالم گفته مى‏شود : « بایست و مردم را به خاطر آن‏که نیکو ادبشان نمودى ، شفاعت کن » .
( علل الشرایع، ج ۲، ص ۳۹۴، ح ۱۱ )

رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم  فرمودند:
العلماء مصابیح الارض، و خلفاء الانبیاء، و ورتنی و ورثه الانبیاء.
علما چراغهای زمین اند و جانشینان پیامبران و وارثان من و پیامبران هستند.
( کنز العمال/ ۲۸۶۷۷٫)

رسول اکرم  صلی الله علیه و آله و سلم  فرمودند:
موت العالم ثلمه فی الاسلام لا تسد ما اختلف اللیل و النهار
در گذشت عالم، رخنه ای است در اسلام که تا شب و روز در گردش است، هیچ چیز آن را جبران نمی کند.
( کنزالعمال/ ج ۲۸۷۶۰٫ )

حضرت علی  علیه السلام  فرمودند:
العلماء باقون ما بقی اللیل و النهار.
تا گردش شب و روز هست، علما هستند.
( غررالحکم/ ج۱۴۸۱٫)

حضرت امام باقر  علیه السلام فرمودند:
عالم ینفع بعلمه، افضل من سبعین الف عابد.
دانشمندی که از علمش بهره ببرند، برتر از هفتاد هزار عابد است.
( میزان الحکمه/ ج۸/ص ۳۹۴۲٫ )

حضرت امام صادق  علیه السلام فرمودند:
اذ کان یوم القیامه بعث الله عزوجل العالم و العابد، فاذا وقف بین یدی الله عزوجل قیل للعابد: انطلق الی الجنه، و قیل للعالم: فق، تشفع للناس بحسن تا دیبک لهم.
چون روز قیامت شود، خدای عزوجل عالم و عابد را برانگیزد. چون آن دو در پیشگاه خدای عزوجل بایستند، به عابد گفته شود: به بهشت برو و به عالم گفته شود: بایست و بسبب آن که مردم را نیکو تربیت کردی، شفاعتشان کن.
(علل الشرایع/ ۳۹۴٫)


امام علی  علیه السلام می فرمایند:
العالم حی و إن کان میتا، الجاهل میت و ان حیا.
عالم زنده است، گرچه مرده باشد؛ نادان مرده است، گرچه زنده باشد.
( غررالحکم/ ح۱۱۲۵٫)

امام هادی علیه السلام  می فرمایند:
اگر بعد از غیبت قائم ما نبود وجود علمایی که به سوی او (مردم را فرا) می خوانند و به وجود او رهنمون می شوند و با حجتهای الهی از دین او دفاع می کنند و بندگان ناتوان خدا را از دام ابلیس و پیروان او می رهانند، بی گمان همه ی مردم از دین خدا بر می گشتند.
( بحارالانوار/ج۲/ص۶)

رسول اکرم  صلی الله علیه و آله :
اِنَّ لُقْمانَ قالَ لاِبْنِهِ : یا بُنَىَّ عَلَیْکَ بِمَجالِسِ الْعُلَماءِ وَ اسْتَمِعْ کَلامَ الْحُکَماءِ فَاِنَّ اللّه‏َ یُحْیِى الْقَلْبَ الْمَیِّتَ بِنورِ الْحِکْمَهِ کَما یُحْیِى الاَْرْضَ الْمَیتَهَ بِوابِلِ الْمَطَرِ؛
لقمان به پسرش گفت: فرزندم ! همواره در مجلس دانشمندان باش و سخنان حکیمان را بشنو، که خداوند ، دل مرده را به نور حکمت زنده مى‏کند؛ همان گونه که زمین مرده را با باران سیل‏‌آسا ، زنده مى‏ گرداند.
( معجم الکبیر ، ج ۸ ، ص ۱۹۹، ح ۷۸۱۰)

امام سجاد  علیه السلام :
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فى طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوضِ اللُّجَجِ اِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالى اَوحى اِلى دانیالَ : اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدى اِلَىَّ الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّ بِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدى اِلَىَّ التَّقىُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الْجَزیلِ اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم مى‏ دانستند که در جستجوى دانش چه چیزى [نهفته] است، بى‏گمان در پى آن مى ‏رفتند ، حتّى اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد. خداى تبارک و تعالى به دانیال وحى کرد: منفورترین بندگانم نزد من، نادانى است که حق اهل علم را سبک بشمارد و پیروى از ایشان را رها کند و محبوب‏ترین بندگانم نزد من، تقوا پیشه‌‏اى است که جویاى پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیراى حکیمان باشد.
( کافى ، ج ۱، ص ۳۵، ح ۵ )

امام رضا  علیه السلام :
رَحِمَ اللّه‏ُ عَبْدا اَحیا اَمْرَنا … یَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ یُعَلِّمُهَا النّاسَ ، فَاِنَّ النّاسَ لَوْ عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَتَّبَعونا؛
رحمت خدا بر بنده‏اى را که امر ما را زنده کند. دانش‏هاى ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد. اگر مردم زیبایى ‏هاى سخنان ما را مى ‏دانستند، از ما پیروى مى ‏کردند.
( معانى الأخبار ، ص ۱۸۰، ح ۱)

امام علی علیه السلام :
جالِسِ الْعُلَماءَ یَزْدَدْ عِلْمُکَ وَ یَحْسُنْ اَدَبُکَ وَ تَزْکُ نَفْسُکَ؛
با علما هم‏نشین باش، تا علمت زیاد و ادبت نیکو و جانت پاک گردد.
( غرر الحکم ، ح ۴۷۸۶)

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله :
لا تَجْلِسوا مَعَ کُلِّ عالِمٍ، اِلاّ عالِماً یَدْعوکُمْ مِنْ الخَمْسِ اِلى الْخَمْسِ : مِنَ الشَّکِّ اِلَى الْیَقینِ، وَ مِنَ الْعَداوَهِ اِلَى النَّصیحَهِ وَ مِنَ الْکِبْرِ اِلَى التَّواضُعِ وَ مِنَ الرّیاءِ اِلَى الاِْخْلاصِ وَ مِنَ الرَّغْبَهِ اِلَى الزُّهْدِ؛
با هر عالمى ننشینید، مگر عالمى که شما را از پنج چیز به پنج چیز دعوت کند: از شکّ به یقین، از دشمنى به خیرخواهى، از تکبّر به تواضع، از ریا به اخلاص و از علاقه به دنیا به بى‌‏اعتنایى به آن.
( تاریخ بغداد ، ج ۵، ص ۷۰، ح ۲۴۲۱٫ )

امام علی  علیه السلام :
… زَلَّهُ الْعالِمِ کَانْکِسارِ السَّفینَهِ تَغْرَقُ و تُغْرِقُ مَعَها غَیْرَها؛
لغزش عالم، مانند شکستن کشتى است. خود، غرق مى ‏شود و دیگران را هم با خود غرق مى‏ کند.
(غرر الحکم ، ح ۵۴۷۴٫)

امام علی علیه السلام فرمودند:
رُبِّ عالِمٍ قَدْ قَتَلَهُ جَهْلُهُ ، وَ عِلْمُهُ مَعَهُ لا ینْفَعُهُ.
چه بسیارند دانشمندانی که جهلشان آنها را کشته در حالی که علمشان با آنهاست، اما به حالشان سودی نمی دهد.
(ارشاد ص۱۴۴)


امام حسین علیه السلام فرمودند:
من دلائل العالم إنتقاده لحدیثه و علمه بحقائق فنون النظر.
از نشانه های عالم ، نقد سخن و اندیشه خود و آگاهی از نظرات مختلف است .
(بحارالانوار،ج۷۸،ص۱۱۹)

امام باقر  علیه السلام  فرمودند:
اَلحِلمُ لِباسُ العالِمِ فَلا تَعرَینَّ مِنهُ
بردبارى لباس عالم است، پس تو خود را از آن عریان مدار.
(کافى، ج ۸، ص ۵۵)

امام صادق علیه السلام  فرمودند:
لا ینبَغى لِمَن لا یتَّقى مَلامَهَ العُلَماءِ وَ ذَمِّهِم اَن یرجى لَهُ خَیرُ الدُّنیا وَ الآخِرَهِ
کسى که از سرزنش و نکوهش علما پروا نمی‏کند، نمی‏توان به خیر دنیا و آخرت او امید داشت.
(تحف العقول، ص ۳۶۴)

امام علی علیه السلام  فرمودند:
جالِس العُلَماءَ یزدَد عِلمُک وَ یحسُن اَدَبُک وتَزک نَفسُک؛
با علما معاشرت کن تا علمت زیاد، ادبت نیکو و جانت پاک شود.
( مطالب السؤول، ص ۴۹ )


امام على علیه السلام  فرمودند:
اَلعالِمُ مَن لا یَشبَعُ مِنَ العِلمِ وَ لا یَتَشَبَّعُ بِهِ؛
دانشمند، کسى است که از دانش، سیرى نپذیرد و به سیرى از آن نیز وانمود نکند.
( غررالحکم و دررالکلم، ح ۱۷۴۰)

رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم  می فرمایند:
إذا ظَهَرتِ البِدعُ فی اُمّتی فلْیُظهِرِ العالِمُ علمَهُ ، فمَن لَم یَفعل فعَلَیهِ لَعنهُ اللّه‏ِ؛
هرگاه بدعت‏ها در میان امت من آشکار شد، بر عالم است که علمش را آشکار کند و هر کس نکند، لعنت خدا بر او.
( الکافی : ج ۱ ، ص ۵۴ ، ح ۲ )

امام صادق علیه السلام می فرمایند:
إنَّ العالِمَ إذا لَم یَعمَل بِعِلمِهِ زَلَّت مَوعِظَتُهُ عَنِ القُلوبِ کَما یَزِلُّ المَطَرُ عَنِ الصَّفا؛
هرگاه عالم به علمش عمل نکند. [اثر] موعظه‏‌اش از دل‏ها زایل مى‌ ‏شود ؛ آن چنان که باران از روى سنگ صاف مى ‏لغزد.
( الکافی : ج ۱ ، ص ۴۴ )

امام صادق علیه ‏السلام می فرمایند :
لَسْتُ اُحِبُّ اَنْ اَرَى الشّابَّ مِنْـکُمْ اِلاّ غادیاً فى حالَیْنِ : اِمّا عالِماً اَوْ مُتَعَلِّما ، فَاِنْ لَمْ یَفْعَلْ فَرَّطَ ، فَاِنْ فَرَّطَ ضَیَّعَ ، وَ اِنْ ضَیَّعَ اَثِمَ ، وَ اِنْ اَثِمَ سَـکَنَ النّارَ وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا بِالْحَقِّ ؛
دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببینم : دانشمند یا دانش‏اندوز . اگر جوانى چنین نکند ، کوتاهى کرده و اگر کوتاهى کرد ، تباه ساخته و اگر تباه ساخت ، گناه کرده است و اگر گناه کند ، سوگند به آن کس که محمّد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله را به حق برانگیخت ، دوزخ‏نشین خواهد شد .
(امالى طوسى ، ص ۳۰۳، ح ۶۰۴)

امام على علیه‏ السلام می فرمایند:
تِسْعَهُ اَشْیاءَ قَبیحهٌ وَ هِىَ مِنْ تِسْعَهِ اَنـْفُسٍ اَقبَحُ مِنها مِنْ غَیْرِهِمْ: ضیقُ الذَّرْعِ مِنَ الْـمُلوکِ وَ الْبُخْلُ مِنَ الاَْغْنیاءِ وَ سُرْعَهُ الْغَضَبِ مِنَ الْعُلَماءِ وَ الصِّبا مِنَ الْکُهولِ وَ الْقَطیعَهُ مِنَ الرُّؤوسِ وَ الْکِذْبُ مِنَ الْـقُضاهِ وَ الزَّمانَهُ مِنَ الاَْطِبّاءِ وَ الْبَذاءُ مِنَ النِّساءِ وَ الطَّیشُ مِن ذَوِى السُّلْطانِ؛
نُه چیز زشت است، اما از نه گروه زشت‏تر: درماندگى و ناتوانى از دولتمردان؛ بخل از ثروتمندان؛ زود خشمى از دانشمندان؛ حرکات بچگانه از میانسالان؛ جدایى حاکمان از مردم؛ دروغ از قاضیان؛ بیمارى کهنه از پزشکان؛ بدزبانى از زنان و سختگیرى و ستمگرى از سلاطین.
( دعائم الإسلام، ج ۱، ص ۸۳ )


امام باقر  علیه السلام :
اَلْعُلَماءُ فى اَنـْفُسِهِمْ خانَهٌ اِنْ کَـتَمُوا النَّصیحَهَ اِنْ رَاَوْا تائِها ضالاًّ لا یَهْدونَهُ اَوْ مَیِّتا لا یُحْیونَهُ فَبِئْسَ ما یَصْنَعونَ لاَِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالى اَخَذَ عَلَیْهِمُ الْمیثاقَ فِى الْـکِتابِ اَنْ یَاْمُروا بِالْمَعْروفِ وَ بِما اُمِروا بِهِ وَ اَنْ یَنْهَوْا عَمّا نُهوا عَنْهُ وَ اَنْ یَتَعاوَنوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا یَتَعاوَنوا عَلَى الاِْثْمِ وَ الْعُدْوانِ؛
اگر دانشمندان نصیحت را پنهان دارند، خیانت کرده‏ اند. اگر سرگشته گمراهى را دیدند و او راراهنمایى نکردند و یا (دل) مرده‏اى را زنده ننمودند، وه که چه کار زشتى کرده‏ اند! چون خداوند تبارک و تعالى در کتاب از ایشان پیمان گرفته که به معروف و آنچه فرمان یافته‏ اند فرمان دهند و از آنچه نهى شده‏ اند نهى کنند و بر نیکوکارى و پرهیزکارى، یکدیگر را یارى کنند و در گناه و ستم یکدیگر را یارى نکنند.
(کافى ، ج ۸ ، ص ۵۴، ح ۱۶)


پیامبر اکرم  صلی الله و علیه و آله :
ما مِنْ عالِمٍ اَو مُتَعَلِّمٍ یَمُرُّ بِقَرْیَهٍ مِنْ قُرَى الْمُسْلِمینَ اَو بَلْدَهٍ مِنْ بِلادِ الْمُسْلِمینَ وَ لَمْ یَاْکُلْ مِنْ طَعامِهِمْ وَ لَمْ یَشْرَبْ مِنْ شَرابِهِمْ وَ دَخَلَ مِنْ جانِبٍ وَ خَرَجَ مِنْ جانِبٍ اِلاّ رَفَعَ اللّه‏ُ تَعالى عَذابَ قُبورِهِمْ اَرْبَعینَ یَوْما؛
هیچ دانشمند و یا دانش‏اندوزى از روستایى از روستاها و یا شهرى از شهرهاى مسلمانان نمى ‏گذرد و از خوراک آنان نمى‏ خورد و از نوشیدنى آنان نمی ‏نوشد و از یک طرف وارد نمی‏شود و از طرف دیگر خارج نمیگردد، جز آنکه خداى متعال عذاب قبرهایشان را تا چهل روز بر میدارد.
(جامع الأخبار ، ص ۵۰۷، ح ۱۴۰۵)

امام علی  علیه السلام :
لَولا… ما اَخَذَ اللّه‏ُ عَلَى الْعُلَماءِ اَلاّ یُقارّوا عَلى کِظَّهِ ظالِمٍ وَ لا سَغَبِ مَظْلومٍ لاََلْقَیْتُ حَبْلَها عَلى غارِبـِها؛
اگر خداوند از علما پیمان نگرفته بود که با پرخورى ظالم و گرسنگى مظلوم آرام نگیرند، زمام خلافت را به حال خود رها میکردم.
( نهج البلاغه،  خطبه ۳٫ )


پیامبراکرم صلى ا‏لله‏ علیه ‏و ‏آله و سلم می فرمایند:
اَلا اِنَّ شَرَّ الشَّرِّ شِرارُ الْعُلَماءِ وَ اِنَّ خَیْرَ الخَیْرِ خیارُ الْعُلَماءِ؛
بدانید که بدترین بدها، علماى بدند و بهترین خوبان علماى خوبند.
(منیه المرید، ص ۱۳۷٫)

امام علی علیه السلام  می فرمایند:
کسى مانند نادانان ، به دشمنى دانشمندان بر نخواسته است.
(غررالحکم ، باب جهل)

امام علی علیه السلام  می فرمایند:
با دانشمندان هم نشین شو تا نیکبخت شوى.
( غررالحکم ، باب همنشینی )

امام صادق علیه السلام فرمودند :
مردم به سه دسته شوند : دانشمند و دانشجو و خاشاک روى آب ، ما دانشمندانیم و شیعیان ما دانشجویان و مردم دیگر خاشاک روى آب.
( اصول کافى جلد ۱ ص ۴۱ )

رسول خدا  صلی الله علیه و آله و سلم  می فرمایند :
آفت دین سه چیز است : دانای بدکار، پیشوای ستم کار و مجتهد نادان.
 ( نهج الفصاحه ، ح ۴ )


پیامبراکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
اَ لْمُفْتونَ سادَهُ الْعُلَماءِ وَ الْفُقَهاءُ قادَهٌ اُخِذَ عَلَیْهِمْ اَداءُ مَواثیقِ الْعِلْمِ وَ الْجُلوسُ اِلَیْهِمْ بَرَکَهٌ وَ النَّظَرُ اِلَیْهِم نورٌ؛
فتوا دهندگان بزرگانِ دانشمندان‏اند و فقیهان پیشوایانى که از آنان بر اداى پیمان علم تعهد گرفته شده است، نشستن نزد آنان برکت است و نگاه به آنان روشنى است.
( تاریخ بغداد، ج ۴، ص ۱۵۹ )

رسول اکرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله و سلم می فرمایند:
اِنَّ شَرَّ النّاسِ عِنْدَ اللّه‏ِ تَعالى یَوْمَ القیامَهِ عالِمٌ لا یَنْتَفِعُ بِعِلْمِهِ؛
بدترین مردم نزد خداوند در روز قیامت عالمى است که از علم خود بهره نگیرد.
( امالى، الطوسى، ص ۵۲۷)

امام صادق علیه‏ السلام می فرمایند:
لَنْ تَبْقَى الاَرْضُ اِلاّ وَ فیها عالِمٌ یَعْرِفُ الْحَقَّ مِنَ الباطِلِ؛
هرگز زمین باقى نمى ‏ماند مگر آن که در آن دانشمندى وجود دارد که حق را از باطل مى‏ شناسد.
( محاسن، ج ۱، ص ۲۳۴ )

پیامبراکرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله و سلم می فرمایند:
صِنْفانِ مِنْ اُمَّتى اِذا صَلُحا صَلُحَتْ اُمَّتى وَ اِذا فَسَدا، فَسَدَتْ اُمَّتى، قیلَ یا رَسولَ اللّه‏ِ وَ مَنْ هُما؟ قالَ: اَ لْـفُقَهاءُ وَ الاُْمَراءُ؛
دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى‏ شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى ‏شوند. عرض شد اى رسول خدا آن دو گروه کدامند؟ فرمودند: عالمان و حاکمان.
( خصال، ص ۳۷٫)

 

 

 

و العاقبه للمتقین

التماس دعا

درباره نویسنده

مُصْطَفی اسدی (1415 ه.ق) هستم ، دانشجوی مهندسی برق . موضوعات مذهبی ، اعتقادی ، فکری ، ادبی بویژه شعر ، فیزیکی ، تکنولوژی ، سایبری ، رسانه‌ای و فرهنگی را دنبال می کنم. به نوشتن ، خواندن ، تحقیق ، یاد گرفتن ، یاد دادن ، برنامه نویسی و طراحی علاقه دارم . برای تفریح می نویسم ، مطالعه میکنم ، تحقیق میکنم ، یاد میگیرم و تلاش می کنم یاد بدم ، چند خط کد می نویسم و اگر مجالش باشه طراحی میکنم.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *