۲۳ آذر ۱۳۹۶

چگونه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله درود بفرستیم؟

چگونه بر رسول خدا صلی الله علیه و آله درود بفرستیم؟

انَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً

مقام پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) آن قدر والا است که آفریدگار عالم هستى و تمام فرشتگانى که تدبیر این جهان به فرمان حق بر عهده آنها گذارده شده است بر او درود مى‏فرستند ، ما نیز باید با این پیام جهان هستى هماهنگ شویم ، زیرا که صلوات ، کلید استجابت دعا و سبب سنگین شدن میزان مؤمن در قیامت مى‏شود .

سلام و درود بر پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله)

«إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِیماً ؛ همانا خداوند و فرشتگان او بر پیامبر درود مى‏فرستند اى کسانى که ایمان
آورده‏اید ! شما (نیز) بر او درود فرستید و به او سلام کنید سلامى همراه با تسلیم .» (احزاب ۵۶)

مقام پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) آن قدر والا است که آفریدگار عالم هستى و تمام فرشتگانى که تدبیر این جهان به فرمان حق بر عهده آنها گذارده شده است بر او درود مى‏فرستند ، در آیه تصریح شده است که شما نیز با این پیام جهان هستى هماهنگ شوید ، او یک گوهر گرانقدر عالم آفرینش است ، و اگر به لطف الهى در دسترس شما قرار گرفته ، مبادا ارزانش بشمارید ، مبادا ارج و مقام او را در پیشگاه پروردگار و در نزد فرشتگان همه آسمانها فراموش کنید ، او یک انسان است و از میان شما برخاسته ولى نه یک انسان عادى ، کسى است که یک جهان در وجودش خلاصه شده است .

 

چگونه صلوات بفرستیم؟

در کتاب‏هاى ششگانه‏ى اهل سنّت روایاتى آمده که از پیامبر اکرم (صلى اللَّه علیه و آله) پرسیدند : چگونه صلوات بفرستیم؟ حضرت فرمودند: بگویید؛ « اللهم صل على محمد و آل محمد » . در صحیح بخارى (صحیح بخارى، حدیث ۵۸۸۰) (باب چگونگى صلوات بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) وقتى این حدیث را نقل مى‏کند ، در همان نقل حدیث ، کلمه ‏ى «آل محمد» را حذف کرده ، چنین مى‏نویسد: از محمّد (صلّى اللَّه علیه و سلّم) پرسیدند: چگونه صلوات بفرستیم؟ فرمود: بگویید ؛ «اللهم صل على محمد و على آل محمد» !

در کنار نام پیامبر، ذکر صلوات مهم است . رسول خدا (صلى اللَّه علیه و آله) فرمود: «هر که در کتاب و نوشته‏اى بر من صلوات فرستد ، تا آن صلوات در آن نوشته باقى است ، براى او پاداش خواهد بود .» (تفسیر روح البیان)

در حدیث میخوانیم : « هر کس بر حضرت محمّد (صلى اللَّه علیه و آله) یک صلوات فرستد ، خداوند ده صلوات بر او مى‏فرستد و ده لغزش او را مى‏پوشاند .» (تفسیر مجمع البیان)

صلوات ، کلید استجابت دعا و سبب سنگین شدن میزان مؤمن در قیامت مى‏شود .

 

رابطه مردم و رهبر، رابطه صلوات و درود است!

خداوند در قرآن به پیامبرش مى‏فرماید : به زکات دهندگان صلوات فرست ؛ «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَهً … صَلِّ عَلَیْهِمْ» (توبه، ۱۰۳) در این آیه به مردم سفارش مى‏کند که بر پیامبر صلوات فرستاده شود . آرى ، در اسلام رابطه مردم و رهبر، رابطه صلوات و درود است همان‏گونه که در آیه ۵۴ سوره انعام خدا به پیامبرش دستور مى‏دهد به کسانى که به ملاقاتت مى‏ آیند سلام کن ؛ «إِذا جاءَکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِآیاتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ»

امام صادق علیه السلام فرمود: « درود خداوند به معناى رحمت ، درود ملائکه به معناى به پاکى یاد کردن و درود مردم به معناى دعاست .» (تفسیر نور الثقلین) همانا

خداوند و فرشتگان او بر پیامبر درود مى‏فرستند اى کسانى که ایمان آورده‏اید ! شما (نیز) بر او درود فرستید و به او سلام کنید سلامى همراه با تسلیم

پیام‏های آیه :

۱ـ هرگاه خواستید دیگران را به کار خیرى دعوت کنید ، اوّل خود و دست اندرکاران شروع کنید . (خداوند براى فرمان صلوات به مردم ، اوّل از صلوات خود و فرشتگان نام مى‏برد .) «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ»

۲ـ صلوات خدا و فرشتگان دائمى است . «یُصَلُّونَ»

۳ـ صلوات بر پیامبر، لازمه ایمان و از وظائف مؤمنان است . «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا»

۴ـ درود لفظى کافى نیست ، تسلیم عملى نیز لازم است . «صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا»

۵ـ رابطه‏ى مردم و رهبر در حکومت الهى ، صلوات وسلام است . (علاقه‏ى قلبى کافى نیست، اظهار علاقه لازم است .) «صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا»

 

نکات مهمی در آیه :

۱- ” صلات ” و” صلوات ” که جمع آن است هر گاه به خدا نسبت داده شود به معنى فرستادن رحمت است ، و هر گاه به فرشتگان و مؤمنان منسوب گردد به معنى طلب رحمت مى‏باشد .

۲- تعبیر به ” یصلون” به صورت فعل مضارع دلیل بر استمرار است ، یعنى پیوسته خداوند و فرشتگان رحمت و درود بر او مى‏فرستند ، رحمت و درودى‏ پیوسته و جاودانى .

۳- در اینکه میان “صلوا ” و “سلموا ” چه فرقى است ، مفسران بحثهاى مختلفى دارند ، آنچه مناسب تر با ریشه لغوى این دو کلمه ، و ظاهر آیه قرآن به نظر مى‏رسد این است که: “صلوا “ امر به طلب رحمت و درود فرستادن بر پیامبر(صلى اللَّه علیه و آله) است ، اما “سلموا ” یا به معنى تسلیم در برابر فرمان هاى پیامبر گرامى اسلام است ، چنان چه در آیه ۶۵ سوره نساء آمده ؛ « ثُمَّ لا یَجِدُوا فِی أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَیْتَ وَ یُسَلِّمُوا تَسْلِیماً ؛ مؤمنان کسانى هستند که به داورى تو تن دهند و حتى در دل از قضاوتت کمترین ناراحتى نداشته و تسلیم مطلق گردند .»

چنان که در روایتى از امام صادق (علیه السلام) مى‏خوانیم: “ابو بصیر” از محضرش سؤال کرد منظور از” صلات ” بر پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) را فهمیده‏ایم ، اما معنى تسلیم بر او چیست؟ امام فرمود : « هو التسلیم له فى الامور : منظور تسلیم بودن در برابر او در هر کاری می باشد .» ( مجمع البیان)
ابو حمزه ثمالى  از یکى از یاران پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) به نام کعب چنین نقل مى‏کند : « هنگامى که آیه فوق نازل شد عرض کردیم سلام بر تو را مى‏دانیم، ولى صلات بر تو چگونه است؟ فرمود : بگوئید ؛ « اللهم صل على محمد و آل محمد کما صلیت على ابراهیم انک حمید مجید، و بارک على‏ على محمد و آل محمد کما بارکت على ابراهیم و آل ابراهیم انک حمید مجید».

از این حدیث هم چگونگى صلاه و درود بر پیامبر خدا روشن مى‏شود و هم معنى سلام . (مجمع البیان) گرچه این دو معنى براى سلام کاملاً متفاوت به نظر مى‏رسد ، ولى با دقت مى‏توان آنها را به نقطه واحدى معطوف کرد و آن تسلیم قولى و عملى در برابر پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) است ، زیرا کسى که به او سلام مى‏فرستد و تقاضاى سلامت او را از خدا مى‏کند ، نسبت به او عشق مى‏ورزد و او را به عنوان پیامبرى واجب الإطاعه مى‏شناسد .

هر کس بر حضرت محمّد (صلى اللَّه علیه و آله) یک صلوات فرستد ، خداوند ده صلوات بر او مى‏فرستد و ده لغزش او را مى‏پوشاند

۴- آیا فرستادن صلوات بر پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) واجب است یا نه؟ و اگر واجب است در کجا واجب است؟

این سؤالی است که فقها به آن پاسخ مى‏گویند :

تمام فقهاى اهل بیت آن را در تشهد اول و دوم نماز واجب مى‏دانند ، و در غیر آن مستحب ، و علاوه بر احادیثى که از طرق اهل بیت در این زمینه رسیده در کتب اهل سنت نیز روایاتى که دال بر وجوب است کم نیست .

از جمله در روایت معروفى ، عایشه مى‏گوید: سمعت رسول اللَّه (ص) یقول: «لا یقبل صلاه الا بطهور، و بالصلاه على : نماز بدون طهارت و درود بر من قبول نخواهد شد.» از فقهاى اهل سنت  “شافعى” آن را در تشهد دوم واجب مى‏داند ، ولى بعضى مانند “ابو حنیفه” آن را واجب نشمرده‏اند . (تذکره علامه ، جلد ۱ ، صفحه ۱۲۶)

جالب اینکه ” شافعى” همین فتوا را در شعر معروفش صریحاً آورده است ، در آنجا که مى‏گوید :

 

یا اهل بیت رسول اللَّه حبکم

 فرض من اللَّه فى القرآن انزله

 کفاکم من عظیم القـدر انکم 

من لم یصـل علیکم لا صلاه له

  “اى اهل بیت رسول اللَّه محبت شما از سوى خداوند در قرآن واجب شده است، در عظمت مقام شما همین بس که هر کس بر شما صلوات نفرستد، نمازش باطل است. “

(در کتاب نفیس” الغدیر” انتساب این اشعار را به امام شافعى از “شرح المواهب زرقانى” ، ج ۷ ، ص ۷ و جمعى دیگر آورده است.) بخش قرآن تبیانمنابع: ۱- تفسیر نور ، ج۹۲- تفسیر نمونه ، ج ۱۷۳- صحیح بخارى۴- تفسیر روح البیان۵- تفسیر نور الثقلین۶- تفسیر مجمع البیان 

 

 

درباره نویسنده

مُصْطَفی اسدی (1415 ه.ق) هستم ، دانشجوی مهندسی برق . موضوعات مذهبی ، اعتقادی ، فکری ، ادبی بویژه شعر ، فیزیکی ، تکنولوژی ، سایبری ، رسانه‌ای و فرهنگی را دنبال می کنم. به نوشتن ، خواندن ، تحقیق ، یاد گرفتن ، یاد دادن ، برنامه نویسی و طراحی علاقه دارم . برای تفریح می نویسم ، مطالعه میکنم ، تحقیق میکنم ، یاد میگیرم و تلاش می کنم یاد بدم ، چند خط کد می نویسم و اگر مجالش باشه طراحی میکنم.

مطالب مرتبط

2 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *