۳۱ مرداد ۱۳۹۶

معراج پیامبر صلی الله علیه و آله از دید علامه طباطبایی

معراج پیامبر صلی الله علیه و آله از دید علامه طباطبایی

معراج پیامبر صلی الله علیه و آله جسمانی بوده یا روحانی ؟

قسمت اول : از دید صاحب تفسیر المیزان ، علامه طباطبایی

 مطالبی که در ادامه می خوانید بصورت مستقیم و بدون هیچ تصرف از تفسیر المیزان جلد سیزدهم استخراج  شده است 

رد روایاتى که بنابر آنها معراج جسمانى نبوده و در عالم رؤیا صورت گرفته است

از آن جمله روایتى است که در الدر المنثور آمده و آن این است که ابن اسحاق و ابن جریر از معاویه بن ابى سفیان روایت کرده اند که هر وقت در باره مسأله معراج رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم) از معاویه پرسش مى شد در جواب مى گفت: رؤیاى صادقه از پیش خدا بود.

مؤلف: ولى ظاهر آیه کریمه که مى فرماید سبحان الّذى اسرى بعبده لیلا من المسجد الحرام تا جمله: لنریه من آیاتنا این احتمال و این گفته معاویه را رد مى کند و هم چنین آیات اول سوره نجم مثلا در آن آیات این جمله است که: ما زاغ البصر و ما طغى لقد راى من آیات ربهّ الکبرى چشم منحرف نشد و خطا نکرد او بزرگترین آیات پروردگار خود را دید. علاوه بر این که آیه در مقام منت نهادن است، در عین حال ثناى بر خداى سبحان نیز هست که چنین پیشامد بى سابقه را پیش آورده و چنین قدرت نمائى عجیبى را انجام داده، و پر واضح است که مساله قدرت نمائى با خواب دیدن به هیچ وجه سازگار نیست، خلاصه خواب دیدن پیغمبر بى سابقه و قدرت نمائى نیست چون خواب را همه کس چه صالح و چه طالح مى بیند و چه بسا فاسق و فاجر خوابهائى مى بینند که بسیار عجیب تر است از خوابهائى که یک مؤمن متقى مى بیند.
و اصلا خواب در نظر عامه مردم بیش از یک نوع تخیل چیز دیگرى نیست که عامه آن را دلیل بر قدرت یا سلطنت بدانند منتهى اثرى که دارد این است که با دیدن آن تفالى بزنند و امیدوار خیرى شوند و یا با دیدن آن تطیرى بزنند و احتمال پیشامد ناگوارى را بدهند.
و نیز در همان کتاب است که ابى اسحاق و ابن جریر از عایشه روایت کرده اند که گفت: من بدن رسول خدا  صلى اللّه علیه و آله و سلم  را از بسترم غایب ندیدم و در آن شب خداوند روح او را به معراج برد.

مؤلف: همان اشکالى که به روایت قبلى وارد بود بر این روایت نیز وارد است. علاوه بر این در سقوط این روایت از درجه اعتبار، همین بس که تمام راویان حدیث و تاریخ نویسان اتفاق کلمه دارند بر اینکه معراج قبل از هجرت به مدینه واقع شده، و ازدواج رسول خدا  صلى اللّه علیه و آله و سلم  با عایشه بعد از هجرت و در مدینه اتفاق افتاده آنهم بعد از گذشتن مدتى از هجرت و حتى دو نفر هم از راویان در این مطلب اختلاف نکرده اند.
خود آیه نیز صریح است در اینکه معراج آنجناب از مکه و مسجد الحرام بوده.
و نیز در همان کتاب است که ترمذى (وى روایت را حسن دانسته ) و طبرانى و ابن مردویه از ابن مسعود روایت کرده اند که گفت: رسول خدا صلى اللّه علیه و آله و سلم فرمود: من ابراهیم را در شب معراج دیدم به من گفت: اى محمد از من بر امتت سلام برسان و به ایشان بگو که زمین بهشت، زمین پاکیزه و قابل کشت و زرع و آب آن گواراست، و همه آن دشت هموار است و نهالهائى که مى توانید بفرستید کلمه سبحان اللّه والحمد للّه و لا اله الا اللّه و اللّه اکبر و کلمه لا حول و لا قوّه الا باللّه است.

باز اختلاف دیگرى کرده اند در کیفیت معراج، بعضى گفته اند: هم روحانى و هم جسمانى بوده رسول خدا  صلى اللّه علیه و آله و سلم  با بدن خاکى خود از مسجد الحرام به بیت المقدس و از آنجا نیز با جسد و روحش به آسمانها عروج نموده است، و این قول بیشتر مفسرین است.
بعضى دیگر گفته اند: با روح و جسدش تا بیت المقدس و از آنجا با روح شریفش به آسمانها عروج نموده است و این قول گروهى از مفسرین است.

و بعضى گفته اند: با روحش بوده و این خود از رؤ یاهاى صادقى است که خداوند به پیغمبرش نشان داده، و این قول نادرى از مفسرین است.
در مناقب گفته: مردم در معراج اختلاف کرده اند، و خوارج آن را انکار و فرقه جهمیه معترض شده اند به اینکه روحانى و به صورت رؤ یا بوده است،ولى فرقه امامیه و زیدیه و معتزله گفته اند تا بیت المقدس روحانى و جسمانى بوده، چون آیه شریفه دارد: تا مسجد اقصى.
عده اى دیگر گفته اند: از اول تا به آخر حتى آسمانها را هم با جسد و روح خود معراج کرده است، و این معنى از ابن عباس و ابن مسعود، و جابر، و حذیفه و انس و عایشه و ام هانى روایت شده است.
و ما در صورتى که ادله مذکور دلالت کند آن را انکار نمى کنیم، و چگونه انکار کنیم با اینکه سابقه آن در دست هست، و آن معراج موسى بن عمران  علیهمالسلام  است که خداى تعالى او را با جسد و روحش تا طور سینا برد،
و در قرآن در خصوص آن فرموده: و ما کنت بجانب الطّور: تو در جانب طور نبودى ، و نیز ابراهیم را تا آسمان دنیا برده در قرآن فرموده و کذلک نرى ابراهیم…: اینچنین به ابراهیم نشان دادیم… ، و عیسى را تا آسمان چهارم برده در قرآن فرموده: و رفعناه مکانا علیا: او را تا جایى بلند عروج دادیم و در باره رسول خدا  صلى اللّه علیه و آله و سلم  فرموده: فکان قاب قوسین: پس تا اندازه قاب دو قوس رسید و معلوم است که این بخاطر علو همت آن حضرت بود، این بود گفتار صاحب مناقب.

 

نظر مؤلف درباره معراج پیامبر اکرم (ص)

ولى آنچه سزاوار است در این خصوص گفته شود این است که اصل اسراء و معراج از مسائلى است که هیچ راهى به انکار آن نیست چون قرآن در باره آن به تفصیل بیان کرده، و اخبار متواتر، از رسول خدا  صلى اللّه علیه و آله و سلم  و امامان اهل بیت برطبق آن رسیده است.
و اما در باره چگونگى جزئیات آن، ظاهر آیه و روایات محفوف به قرائنى است که آیه را داراى ظهور نسبت به آن جزئیات مى کنند. ظهورى که به هیچ وجه قابل دفع نیست، و با در نظر داشتن آن قرائن از آیه و روایات چنین استفاده مى شود که آنجناب با روح و جسدش از مسجد الحرام تا مسجد اقصى رفته، و اما عروجش به آسمانها، از ظاهر آیات سوره نجم که به زودى انشاء اللّه به تفسیرش خواهیم رسید و صریح روایات بسیار زیادى که بر مى آید که این عروج واقع شده و به هیچ وجه نمى توان آن را انکار نمود، چیزى که هست ممکن است بگوئیم که این عروج با روح مقدسش بوده است.
و لیکن نه آنطور که قائلین به معراج روحانى معتقدند که به صورت رؤیاى صادقه بوده است، چه اگر صرف رؤیا مى بود دیگر جا نداشت آیات قرآنى اینقدر در باره آن اهمیت داده و سخن بگوید، و در مقام اثبات کرامت در باره آنجناب برآید.
و همچنین دیگر جا نداشت قریش وقتى که آنجناب قصه را بر ایشان نقل کرد آنطور به شدت انکار نمایند و نیز مشاهداتى که آنجناب در بین راه دیده و نقل فرموده با رؤیا بودن معراج نمى سازد، و معناى معقولى برایش تصور نمى شود.
بلکه مقصود از روحانى بودن آن این است که روح مقدس آنجناب به ماوراى این عالم مادى یعنى آنجائى که ملائکه مکرمین منزل دارند و اعمال بندگان بدانجا منتهى و اقدار از آنجا صادر مى شود عروج نموده و آن آیات کبراى پروردگارش را مشاهده و حقایق اشیاء و نتایج اعمال برایش مجسم شده، ارواح انبیاى عظام را ملاقات و با آنان گفتگو کرده است،
ملائکه کرام را دیده و با آنان صحبت نموده است و آیاتى الهى دیده که جز با عبارات: عرش حجب سرادقات تعبیر از آنها ممکن نبوده است.
این است معناى معراج روحانى ولى آقایان چون قائل به اصالت وجود مادى بوده و در عالم به غیر از خدا هیچ موجود مجردى را قائل نیستند و از سوى دیگر که کتاب و سنت در وصف امور غیر محسوسه اوصافى را بر مى شمارد که محسوس و مادى است مانند ملائکه کرام و عرش و کرسى و لوح و قلم و حجب و سرادقات ناگزیر شده این امور را حمل کنند بر اجسام مادیه اى که محسوس ‍ آدمى واقع نمى شوند و احکام ماده را ندارند، و نیز تمثیلاتى که در روایات در خصوص مقامات صالحین و معارج قرب آنان و بواطن صور معاصى از نتایج اعمال و امثال آن وارد شده بر نوعى از تشبیه و استعاره حمل نموده، در نتیجه خود را به ورطه سفسطه بیندازند حس را خطاکار دانسته قائل به روابطى جزافى و نامنظم در میان اعمال و نتایج آن شوند و محذورهاى دیگرى از این قبیل را ملتزم گردند.
و نیز به همین جهت بوده که وقتى یک عده از انسان ها معراج جسمانى رسول خدا را انکار کرده اند ناگزیر شده اند که بگویند معراج آن حضرت در خواب بوده چون رویا به نظر ایشان یک خاصیت مادى است براى روح مادى، و آنگاه ناچار شده اند آیات و روایاتى را که با این گفتارشان سازگارى نداشته تاویل کنند گواینکه از آیات و روایات یکى هم با گفتار ایشان جور نمى آید.

در این رابطه :

معراج پیامبر صلی الله علیه و آله  از دید صاحب تفسیر نمونه ، آیت الله مکارم شیرازی

 

درباره نویسنده

مُصْطَفی اسدی (1415 ه.ق) هستم ، دانشجوی مهندسی برق . موضوعات مذهبی ، اعتقادی ، فکری ، ادبی بویژه شعر ، فیزیکی ، تکنولوژی ، سایبری ، رسانه‌ای و فرهنگی را دنبال می کنم. به نوشتن ، خواندن ، تحقیق ، یاد گرفتن ، یاد دادن ، برنامه نویسی و طراحی علاقه دارم . برای تفریح می نویسم ، مطالعه میکنم ، تحقیق میکنم ، یاد میگیرم و تلاش می کنم یاد بدم ، چند خط کد می نویسم و اگر مجالش باشه طراحی میکنم.

مطالب مرتبط

6 نظر

  1. حسین

    هک هک هک

    سلام دوست عزیز
    خوبی؟
    راسش این هم پیام تبلیغاتی هست هم اینکه به احترام نویسنده خودم حضورن خدمت رسیدم
    بزار همین اول اینو بگم که وبلاگت خوبه ها !!!
    همینجوری دیدم به دلم نشست
    بعدا میام کامل میخونم بزار اسم وبتو یادداشت کنم
    خب
    ازت یه درخواستی دارم میخوام وب منو با اسم جدیدترین های هک و یاهو پیوند کنی و ببهم خبر بدی تا منم انجام وظیفه کنم
    اگر برای عبور از فیلتر هم دنبال راه چاره هستی دوستم میتونه کمکت کنه اینم آیدیش
    titan_socks
    درخواست هک داشتی بهم بگو
    شماره موبایل خودمم اینه
    ۰۹۳۷۰۰۶۴۳۸۱
    ادرس وبلاگم
    http://www.gold-soft.blogfa.com
    اینم ادرس فروشگاه بینظیر من
    http://www.best-packing.blogfa.com
    تا یادم نرفته اینم بگم اگر میخوای امار وبلاگت بالا بره برو تولبار وبالای وبم که به رنگ قرمز نوشتم رو دانلود کن
    منتظرت هستم

    پاسخ
  2. ‍پینگ بک: معراج پيامبر صلي الله عليه و آله از ديد آيت الله مكارم | رهرو

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *